Laden in je camper: zon, dynamo en walstroom combineren

Zonnepanelen leveren gratis energie zonder geluid of brandstof. Op een goede zomerdag in Zuid-Europa levert een 200Wp-paneel circa 800-1000 Wh. In de winter of bij bewolking kan dat zakken tot 100-200 Wh.

Voordelen: geen kosten na aanschaf, stil, werkt ook als je stilstaat. Nadelen: sterk afhankelijk van weer en seizoen, neemt dakruimte in beslag, niet genoeg als enige bron bij hoog verbruik.

Tip: zonnepanelen zijn ideaal als basislading. Ze vullen je accu langzaam bij gedurende de dag, zodat je minder afhankelijk bent van andere bronnen.

Een B2B-lader (booster-to-battery) zet de 12V van je dynamo om naar het juiste laadprofiel voor je accubank. Tijdens het rijden levert dit typisch 20 tot 50 ampere, afhankelijk van je B2B-lader en dynamo.

Bij een uur rijden met een 30A B2B-lader op een 12V-systeem laad je ongeveer 324 Wh, want het rendement van rond de 90 procent telt mee. Dat is vaak genoeg om het dagverbruik aan te vullen als je regelmatig rijdt.

Belangrijk: een B2B-lader is essentieel voor lithium-accu's. Je kunt een lithium-accu niet rechtstreeks op de dynamo aansluiten om twee redenen: het laadprofiel verschilt van loodzuur, en lithium-accu's hebben een zeer lage interne weerstand waardoor ze de dynamo kunnen dwingen maximaal te leveren. Dat kan bij stationair draaien of lage snelheden tot oververhitting en defecten van de dynamo leiden. Een B2B-lader beschermt zowel de accu als de dynamo.

Op een camping met stroomaansluiting kun je via een 230V-acculader je accubank volledig opladen. Een goede lader van 30-50A laadt een 200Ah lithium-accu in 4-7 uur op.

Walstroom is ook nodig voor zware verbruikers die je niet op je accu wilt draaien: airconditioning, haardroger of een wasmachine.

Let op: veel campings in Europa hebben een beperkt amperage op de stroompaal (6A of 10A). Een 50A acculader op 12V trekt circa 700-800 Watt van de paal. Bij een 6A camping-aansluiting (1380W) gaat dat meestal goed, maar als de koelkast en boiler ook op 230V draaien kan de camping-zekering eruit vliegen.

Nadeel: je bent afhankelijk van de infrastructuur. Bij wild kamperen of op kleine campings is walstroom niet altijd beschikbaar.

Een acculader zet niet gewoon spanning op de accu; hij doorloopt fasen. Eerst de bulkfase, waarin hij zoveel stroom geeft als hij kan en de accuspanning langzaam oploopt. Dan de absorptiefase, waarin de spanning vast blijft en de stroom vanzelf afneemt terwijl de laatste procenten erin gaan. Daarna de druppelfase, een lagere spanning die de accu vol houdt zonder hem te belasten.

Hoe lang die fasen duren verschilt per accutype. Een loodaccu heeft de absorptiefase echt nodig en kan er uren over doen; daar zit ook de reden dat een loodaccu op zonnestroom in de winter zelden echt vol raakt. Lithium-ijzerfosfaat neemt tot bijna vol dezelfde stroom aan en is daarom veel sneller klaar.

Daarom is het instellen van je lader geen bijzaak. Een lader die op loodinstellingen staat terwijl er lithium in zit, laadt te hoog of te lang; andersom blijft een loodaccu structureel halfvol. Elke lader in je camper, van zon tot walstroom, moet op hetzelfde accutype staan.

Elke accu heeft een grens aan de stroom die hij aankan, en die wordt uitgedrukt in C. 1C betekent de capaciteit in één uur; bij een accu van 100 Ah is dat 100 ampère.

Ruwe richtlijnen, controleer altijd het blad van jouw accu:

• Loodzuur en AGM (absorbent glass mat, een gesloten loodaccu): laden met 0,2C, dus 20 ampère bij 100 Ah; sommige bladen staan meer toe, dit is de veilige kant
• Lithium-ijzerfosfaat: vaak 0,5C toegestaan, soms 1C, dus 50 tot 100 ampère bij 100 Ah

Harder laden dan toegestaan kost levensduur en is bij lithium een taak van het accubeheersysteem, dat de lader dan afknijpt of afschakelt. Zachter laden mag altijd, het duurt alleen langer.

Dit bepaalt hoe zinvol een zware lader is. Een walstroomlader van 60 ampère op één accu van 100 Ah lood is verspilling; op 200 Ah lithium is hij precies goed. Reken het door voordat je koopt: de accu bepaalt de lader, niet andersom.

Een lithium-ijzerfosfaataccu mag niet geladen worden als de cellen onder nul zijn. Ontladen mag wel tot ver onder nul, laden niet: dan slaat er metallisch lithium neer op de anode en dat is blijvende schade. Vrijwel elke accu met een ingebouwd accubeheersysteem schakelt daarom onder ongeveer 0 graden het laden af.

In de praktijk merk je dat op een winterse ochtend: de zon schijnt, de regelaar meldt vermogen, en er gaat niets in. Dat is geen storing maar bescherming.

Drie manieren om ermee om te gaan. Zet de accu binnen in de leefruimte in plaats van in een buitenkast of onder de vloer, want daar blijft hij het langst boven nul. Kies een accu met verwarming, die zichzelf op temperatuur brengt voordat hij laadt. Of accepteer dat je in de winter pas laadt als het binnen weer boven nul is en plan je verbruik daarop.

Loodaccu's hebben deze grens niet, maar leveren bij kou wel minder capaciteit. Ook dat hoort in je winterplanning.

Een robuuste strategie combineert alle drie:

Zonnepanelen dekken de basisbehoefte overdag (verlichting, koelkast, telefoon laden).

De B2B-lader vult aan op reisdagen. Een uur rijden compenseert vaak een halve dag verbruik.

Walstroom gebruik je om volledig op te laden wanneer beschikbaar, vooral na meerdere bewolkte dagen.

De Super Wiring Wizard schat automatisch hoeveel je van elke bron nodig hebt op basis van je verbruiksprofiel en reispatroon.

Alleen op zonne-energie vertrouwen: zelfs in Zuid-Europa zijn er meerdere bewolkte dagen achter elkaar. Plan altijd een tweede bron.

Geen B2B-lader installeren: je rijdt toch al, dus waarom die energie niet benutten? Een B2B-lader is een van de meest kosteneffectieve investeringen.

Te kleine walstroomlader: als je maar een paar uur op de camping staat, wil je snel laden. Een 10A-lader doet er 20 uur over om een 200Ah-accu te vullen.

Geen afstemming tussen laders: als meerdere bronnen tegelijk laden, kan de ene lader de spanning opkrikken waardoor de andere stopt met laden voordat de accu vol is. Dit voorkom je door laders te kiezen die onderling communiceren via een gedeeld protocol (bijvoorbeeld gekoppelde laadregelaars van dezelfde fabrikant). Zo synchroniseren ze hun laadfasen en benut je elke bron optimaal.