Hoe werkt de kabelcalculator?
De kabelcalculator berekent de minimaal benodigde kabeldoorsnede voor je 12V of 24V installatie. Een te dunne kabel veroorzaakt spanningsval, warmteontwikkeling en in het ergste geval brand. Met deze tool kies je altijd de juiste kabeldikte.
De formule
De minimale doorsnede wordt berekend met: doorsnede (mm²) = (2 × ρ × L × I) / Vdrop. Hierin is ρ de soortelijke weerstand van het materiaal (koper: 0,0179 Ω·mm²/m, aluminium: 0,0294 Ω·mm²/m), L de kabellengte in meters, I de stroom in ampère en Vdrop de maximaal toelaatbare spanningsval in volt. De factor 2 is nodig omdat de stroom heen én terug door de kabel loopt.
Afronding naar standaardmaten
De berekende doorsnede wordt naar boven afgerond naar de dichtstbijzijnde standaard kabeldikte (bijvoorbeeld 1,5 / 2,5 / 4 / 6 / 10 / 16 / 25 mm²). De vergelijkingstabel laat voor elke standaardmaat de werkelijke spanningsval zien, zodat je direct kunt vergelijken.
Koper versus aluminium
Koper geleidt beter dan aluminium en heeft dus een kleinere doorsnede nodig bij dezelfde stroom. Aluminium is lichter en goedkoper, maar vereist een dikkere kabel. In camperbouw wordt vrijwel altijd koper gebruikt vanwege de betere geleidbaarheid en kleinere buigradius.
Bronnen en normen
De berekening gebruikt de soortelijke weerstand van koper (0,0179 Ω·mm²/m bij 20°C) en aluminium (0,0294 Ω·mm²/m). Dat zijn de omgekeerden van de geleidbaarheid die in de praktijk wordt aangehouden: κ = 56 voor koper en κ = 34 voor aluminium. Ze liggen iets boven de zuivere waarde van een geleider (koper komt volgens IEC 60228 uit op circa 0,01724 Ω·mm²/m), en dat is bewust: het geeft een kleine marge, en wie de formule met de hand narekent komt op dezelfde doorsnede uit als de calculator. De belastbaarheid per doorsnede en de temperatuurcorrectie volgen IEC 60364-5-52 (kabelinstallatie en belastbaarheid), tabel B.52.14, uitgaande van XLPE- of EPR-isolatie zoals gebruikelijk is bij accu- en scheepskabel. Voor 230V-circuits houdt de tool een ondergrens van 2,5 mm² aan als eigen veiligheidsmarge. Deze normen zijn opgesteld voor vaste laagspanningsinstallaties; voor een camper gebruiken we ze als richtlijn.
Veelgestelde vragen
Waarom zit er een factor 2 in de formule?
De stroom loopt van de accu naar het apparaat (heenweg) én weer terug via de minleiding (terugweg). Beide leidingen veroorzaken spanningsval, dus de totale kabellengte is twee keer de enkele afstand.
Welk percentage spanningsval is acceptabel?
Voor 12V systemen is 3% een gangbare richtlijn (0,36 V). Bij langere kabels of gevoelige apparatuur (zoals LED-verlichting) is 1–2% beter. Bij 24V systemen is 3% minder kritisch omdat het absolute verlies kleiner is ten opzichte van de spanning.
Wanneer kies ik aluminium in plaats van koper?
Aluminium wordt in camperbouw zelden gebruikt. Het is lichter en goedkoper, maar de soortelijke weerstand is circa 60% hoger. Daardoor heb je een fors dikkere kabel nodig. Bovendien corrodeert aluminium sneller bij contact met koper, wat voor overgangsweerstand kan zorgen.
Wat is het verschil tussen mm² en AWG?
mm² is de Europese standaard voor kabeldoorsnede, AWG (American Wire Gauge) is de Amerikaanse standaard. Dunnere kabels hebben een hoger AWG-nummer. Bijvoorbeeld: 2,5 mm² ≈ 14 AWG, 4 mm² ≈ 12 AWG.
Waarom is de temperatuur belangrijk bij kabelberekeningen?
Bij hogere temperaturen stijgt de weerstand van koper met ca. 0,4% per graad. In een motorruimte (60°C) is de weerstand ~16% hoger dan bij 20°C, waardoor je een dikkere kabel nodig hebt.
Moet ik de heen- of retourlengte invoeren?
Voer de enkele lengte in (van bron naar apparaat). De calculator verdubbelt dit automatisch omdat stroom door twee draden loopt (plus en min).