DC-DC converter en B2B-lader: wat je moet weten

Een B2B-lader (battery-to-battery) is een DC-DC converter die speciaal ontworpen is om je huishoudaccu te laden vanuit de startaccu terwijl je rijdt. De motor draait de dynamo aan, die de startaccu oplaadt; de B2B-lader pakt daarvan een deel en stuurt het met het juiste laadprofiel naar je huishoudaccu.

Belangrijk: bij lithium-accu's (LiFePO4) is een B2B-lader verplicht om twee redenen. Ten eerste levert de dynamo een laadprofiel voor loodzuuraccu's dat lithium kan beschadigen. Ten tweede hebben lithium-accu's een zeer lage interne weerstand waardoor ze zonder stroombeperking zoveel stroom uit de dynamo kunnen trekken dat deze oververhit raakt en doorbrandt, vooral bij stationair toerental.

Bij moderne voertuigen (vanaf circa 2015, Euro 6) is een B2B-lader extra essentieel: de slimme dynamo stopt met laden zodra de startaccu vol is om brandstof te besparen. Een ouderwets scheidingsrelais werkt dan niet meer. Alleen een B2B-lader kan de dynamo alsnog activeren.

Gangbare vermogens: 20A, 30A en 50A. Een 30A-lader op 12V levert circa 360-400 Wh per uur rijden (afhankelijk van de werkelijke laadspanning).

Als je een 24V- of 48V-systeem hebt, werkt de meeste camper-apparatuur niet rechtstreeks. Verlichting, koelkasten, waterpompen en USB-laders verwachten 12V. Een DC-DC step-down converter zet de hogere spanning om naar stabiel 12V.

De converter moet voldoende vermogen leveren voor alle aangesloten 12V-verbruikers tegelijk. Tel het totale wattage op en kies een converter met minimaal 20% marge.

Voorbeeld: 5A LED-verlichting + 6A koelkast + 2A waterpomp = 13A bij 12V = 156W. Kies minimaal een 200W converter.

Voor een B2B-lader: reserveer niet meer dan ongeveer een derde van het dynamovermogen. Een standaard dynamo levert 90-150A bij 12V, dus met een 120A dynamo kom je uit op een lader van ongeveer 40A. Dat getal op de dynamo is een piek bij hoge toeren en koud; continu en warm levert hij minder, en het voertuig zelf eet er ook uit (airco, koplampen, gloeispiralen).

Voor een step-down converter: tel al je 12V-verbruikers bij elkaar op en voeg 20% marge toe. Vergeet niet dat sommige apparaten een hogere inschakelstroom hebben (compressorkoelkast, waterpomp).

Onze DC-DC Calculator helpt je bij het berekenen van het juiste vermogen voor beide toepassingen.

Een B2B-lader haalt zijn stroom uit de dynamo, en die heeft een grens. Op het typeplaatje van een dynamo staat vaak 140, 180 of 220 ampère, maar dat is de piek bij hoge toeren en koud. Continu, bij stationair toerental en onder de motorkap op temperatuur, levert hij een stuk minder.

Daar komt bij dat de startaccu, de gloeispiralen, de verlichting, de ruitenwissers en de motorelektronica er ook uit eten. Wat overblijft voor je huishoudaccu is minder dan het plaatje suggereert.

Een bruikbare vuistregel is om niet meer dan ongeveer een kwart tot een derde van het nominale dynamovermogen voor je B2B-lader te reserveren. Bij een dynamo van 180 ampère kom je daarmee uit tussen 45 en 60 ampère.

Bij nieuwere bussen speelt nog iets anders: de slimme dynamo. Die regelt zijn spanning op wat de startaccu nodig heeft en laat hem soms bewust zakken om brandstof te sparen. Een simpel scheidingsrelais werkt daar niet meer betrouwbaar; een B2B-lader wel, want die maakt van wat er binnenkomt zelf de juiste laadspanning.

Een B2B-lader zit meestal ver van zijn bron. De startaccu staat voorin, de huishoudaccu achterin, en daar loopt een dikke kabel tussen die door het hele voertuig gaat. Dat maakt de bekabeling het onderdeel waar hier de meeste fouten in zitten.

Drie dingen die altijd gelden:

• Een zekering aan beide kanten, dicht bij elke accu. De kabel moet beschermd zijn tegen kortsluiting aan de kant waar de energie vandaan komt, en bij twee accu's zijn dat er twee
• De doorsnede berekend op de lengte heen én terug, niet op de afstand hemelsbreed. Bij zes meter enkele reis reken je met twaalf meter kabel
• Een aparte massakabel van dezelfde dikte, of een aantoonbaar goede massaverbinding via het chassis; de minkant is even belangrijk als de plus

De zekeringwaarde volgt op de laadstroom van de lader plus marge, en de kabel volgt op de zekering. Reken die volgorde nooit andersom: een kabel die dunner is dan zijn zekering is precies de situatie waarin de kabel smelt voordat de zekering het merkt.

Niet elke camper heeft er een nodig, en dat is een van de posten waarop je honderden euro's kunt besparen als het bij jouw manier van reizen past.

Je hebt hem waarschijnlijk niet nodig als je maandenlang op één plek staat en genoeg zonnepanelen hebt om je verbruik te dekken, of als je vrijwel altijd op walstroom staat. Ook bij een kleine installatie met een lichte verbruiker of twee weegt de prijs niet altijd op tegen de winst.

Je hebt hem wel nodig als je veel rijdt en weinig zon hebt, als je in de winter reist, of als je een lithiumaccu hebt. Dat laatste is het belangrijkste: een lithiumaccu neemt zoveel stroom aan dat een direct doorgeschakelde dynamo overbelast kan raken, en de laadspanning die de dynamo levert is niet de spanning die lithium wil zien.

Twijfel je, kijk dan naar hoeveel uur per week je rijdt. Onder de twee uur levert een B2B-lader zo weinig op dat een extra zonnepaneel meestal meer doet voor hetzelfde geld.

Plaats de B2B-lader zo dicht mogelijk bij de huishoudaccu om spanningsval te beperken. Gebruik kabels die berekend zijn op het maximale laadvermogen (onze kabelcalculator helpt hierbij).

Zorg voor voldoende ventilatie: DC-DC converters produceren warmte, vooral bij vol vermogen. Monteer ze niet in een afgesloten ruimte zonder luchtcirculatie.

Gebruik een geschikte zekering aan beide zijden: aan de startaccu-kant en aan de huishoudaccu-kant. De zekeringwaarde hangt af van het maximale vermogen en de kabeldikte.

Houd er rekening mee dat sommige B2B-laders een signaalkabel nodig hebben (D+ of contactslotaansluiting) om te detecteren dat de motor draait. Andere modellen detecteren dit automatisch op basis van de spanning van de startaccu (voltage sensing). Controleer de specificaties van je B2B-lader en je voertuig.

Bij een 24V-systeem met B2B-lader: je dynamo levert 12V, de B2B-lader moet dit opvoeren naar 24V (step-up). Niet alle B2B-laders ondersteunen dit; controleer de specificaties.

Dynamo rechtstreeks op lithium-accu aansluiten: dit beschadigt de accu en kan brandgevaarlijk zijn. Gebruik altijd een B2B-lader.

Te dunne bekabeling: bij 50A op 12V zijn dikke kabels nodig (minimaal 10mm2 bij korte afstand). Onderdimensionering leidt tot warmteontwikkeling en spanningsval.

Converter zonder zekering: een kortsluiting in het 12V-circuit zonder zekering kan de converter en bedrading beschadigen.

Step-down converter te krap dimensioneren: als de converter overbelast wordt, schakelt hij af en valt je koelkast uit. Neem altijd marge.