Fiat Ducato als camper: maten, gewicht en waar je op let

De laadruimte van een Ducato is binnen ongeveer 1,87 meter breed. Dat klinkt als een detail, maar het is precies de maat waarbij een bed dwars in de bus past voor de meeste mensen. Bij veel concurrenten scheelt het een paar centimeter, en die paar centimeter bepalen of je bed dwars kan of in de lengte moet. Een dwarsbed kost ongeveer een meter buslengte minder dan een lengtebed, en die meter gebruik je voor keuken, badkamer of garage.

Daarbij komt dat dezelfde bus onder drie namen verkocht wordt. De Peugeot Boxer en de Citroën Jumper (in het Verenigd Koninkrijk Citroën Relay, in Noord-Amerika Ram ProMaster) komen van dezelfde band en delen vrijwel alle onderdelen. Dat verdrievoudigt het tweedehands aanbod en houdt onderdelen betaalbaar.

De keerzijde: de Ducato heeft voorwielaandrijving en een lage laadvloer. Prettig voor de binnenhoogte en de instap, minder geschikt voor wie serieus van de verharde weg af wil. En omdat zoveel bouwers hem kiezen, is een goed exemplaar in het populaire formaat zelden goedkoop.

De Ducato komt in vier lengtes en drie hoogtes. De buitenmaat zegt iets over waar je nog mag parkeren, de binnenmaat over wat je kunt bouwen. Opgaven van de fabrikant, afgerond:

• L1: buiten ongeveer 4,96 m, laadruimte binnen ongeveer 2,67 m
• L2: buiten ongeveer 5,41 m, laadruimte binnen ongeveer 3,12 m
• L3: buiten ongeveer 6,00 m, laadruimte binnen ongeveer 3,71 m
• L4: buiten ongeveer 6,36 m, laadruimte binnen ongeveer 4,07 m

De hoogtes gaan over de binnenhoogte van de laadruimte: H1 ongeveer 1,66 m, H2 ongeveer 1,93 m, H3 ongeveer 2,17 m. Reken bij elke hoogte een paar centimeter af voor je vloeropbouw en je plafond.

De meeste zelfbouwers komen uit bij L2H2 of L3H2. L2H2 past nog op een gewone parkeerplaats en is genoeg voor een dwarsbed, een keuken en een zitplek. L3H2 geeft de ruimte erbij die je nodig hebt voor een vaste badkamer of een garage onder het bed. L4 rijdt op de snelweg net zo makkelijk, maar merk je in een oude binnenstad en op de prijs van sommige veerboten en tolwegen. H1 is alleen praktisch als je bewust bouwt om laag te blijven, bijvoorbeeld voor parkeergarages: staan doe je er niet in.

De 1,87 meter tussen de wanden is de kale plaatmaat. Wat je overhoudt hangt af van hoe je isoleert en afwerkt. Reken per zijde op 2 tot 4 centimeter isolatie plus een afwerkplaat, dus je verliest al snel 6 tot 12 centimeter in totaal. Daarmee blijft er ongeveer 1,75 tot 1,80 meter bedbreedte over.

Dat is genoeg voor de meeste mensen, maar niet voor iedereen. Twee manieren om er centimeters bij te halen: laat de isolatie ter hoogte van het bed dunner uitvallen en werk daar af met een dunne plaat, of bouw aan één kant een uitsparing in de wand waar je voeten of hoofd in vallen. Bouwers doen dat routineus; het kost je wat isolatiewaarde op precies de plek waar je hoofd ligt, dus het is een afweging.

Meet dit voordat je iets anders beslist. Ga in je eigen bus liggen met een rolmaat, op de plek waar het bed komt, en houd rekening met de ribben in de wand. Past het niet, dan bepaalt dat de rest van je indeling: een lengtebed vraagt een langere bus.

De Ducato is er in verschillende gewichtsklassen. De uitvoeringen tot 3.500 kg toegestane maximummassa mag je met rijbewijs B rijden. Daarboven, bij de zwaardere uitvoeringen rond de 4.000 kg, heb je rijbewijs C1 nodig. Dat is de belangrijkste vertakking in je hele plan, want hij bepaalt hoeveel je mag bouwen.

Een kale bestelbus van dit formaat weegt vaak ergens tussen de 2.000 en 2.300 kg, afhankelijk van lengte, hoogte, motor en uitrusting. Wat er precies staat lees je op deel I van het kentekenbewijs van dat exemplaar; ga niet af op een getal uit een folder. Met een leeggewicht van 2.150 kg en 3.500 kg toegestaan houd je 1.350 kg over, en daar gaat alles vanaf: ombouw, water, gas, accu's, bagage, fietsen en de mensen die erin zitten.

De zwaardere uitvoering heeft een verstevigde achteras en zwaardere banden. Wie veel water meeneemt of een garage vol gereedschap plant, loopt bij 3.500 kg sneller tegen de grens aan dan hij denkt. Reken het door voordat je koopt, niet erna.

De huidige vorm van de Ducato bestaat sinds 2006 en is twee keer grondig herzien: in 2014 en opnieuw in 2021. Uiterlijk zie je het aan de neus en het dashboard, technisch aan de motoren en de elektronica.

De motor die je het vaakst tegenkomt in de bouwjaren die voor zelfbouw interessant zijn, is de 2,3 liter MultiJet dieselmotor, in vermogens die ruwweg van 110 tot 180 pk lopen. Voor een camper van dit gewicht is de middenklasse ruim voldoende; het extra vermogen merk je vooral bergop en in het verbruik. Vanaf 2021 zit er een nieuwere tweeliter- of 2,2-litermotor in, met de mogelijkheid van een automaat met negen versnellingen.

De 2,3 MultiJet werkt met een distributieriem, geen ketting. Het vervangingsinterval verschilt per bouwjaar en per markt, dus kijk in het onderhoudsschema van dat specifieke exemplaar en vraag om een bewijs dat het gedaan is. Bekende aandachtspunten bij hogere kilometerstanden zijn het uitlaatgasrecirculatieventiel (de EGR-klep), het roetfilter bij veel korte ritten en de verstuivers. Geen van die drie is een reden om weg te lopen, wel om de onderhoudsgeschiedenis serieus te nemen.

Een bestelbus heeft zijn leven meestal niet in een garage doorgebracht. Roest is bij dit type dan ook het eerste waar je naar kijkt, niet het laatste. Vier plekken waar meldingen zich op concentreren:

• De achterste wielkasten, aan de binnen- en buitenkant
• De dorpels, vooral onder de schuifdeur waar zand en pekel blijven liggen
• De onderkant van de achterdeuren en de rand waar de rubbers op staan
• De naden op het dak en rond de regengoot, zeker als er ooit iets op gemonteerd is geweest

Neem een zaklamp en een magneet mee. Waar de magneet niet pakt zit plamuur. Kijk ook onder de vloerplaat als die eruit kan, en in de hoeken achter de wielkasten binnenin.

Oppervlakteroest op een naad is normaal en te behandelen. Doorgeroeste plaat op een dragend deel is dat niet: dat is laswerk, en bij een keuring een probleem. Behandel wat je vindt vóór je isoleert, want daarna kom je er nooit meer bij. Dat is de belangrijkste volgorde van de hele ombouw.

De meeste zelfbouwers kopen een bus van vijf tot tien jaar oud met een flinke kilometerstand. Dat is bij een bestelbus minder erg dan bij een personenauto, mits er onderhoud is gepleegd. Waar je op let, in volgorde van hoe duur het is als het misgaat:

1. Roest op dragende delen. Zie de vorige sectie. Dit is het enige punt waarop je zou moeten weglopen.
2. Onderhoudsgeschiedenis, met facturen. Distributieriem, koppeling en turbo zijn de posten die je duizenden euro's kunnen kosten.
3. De schuifdeur en de achterdeuren. Ze moeten soepel lopen en goed sluiten; scheve deuren wijzen op schade of slijtage aan de rails.
4. Sporen van een eerdere opbouw. Gaten in het dak of de wanden die dichtgemaakt zijn, zijn latere lekken.
5. Koppeling en versnellingsbak bij een proefrit met een helling erin. Een beladen camper vraagt meer dan een lege bestelbus.

Een bus die als koerierswagen heeft gereden heeft veel korte ritten gemaakt, wat het roetfilter niet ten goede komt. Een bus die lange afstanden reed heeft meer kilometers maar vaak een gezondere motor. Kilometerstand alleen zegt weinig.

De ombouw zelf weegt meer dan de meeste bouwers vooraf denken. Isolatie en betimmering, een vloer, meubels, een watertank, accu's, zonnepanelen en een keuken tellen bij elkaar snel op tot 400 à 700 kg, afhankelijk van hoe je bouwt en waarvan. Water is daarbij de stille kostenpost: honderd liter is honderd kilo, en die zit meestal niet boven de as waar je hem hebben wilt.

Daarom hoort de gewichtsberekening aan het begin van je plan en niet aan het eind. Reken eerst uit wat je leeggewicht is volgens het kentekenbewijs, trek dat van je toegestane maximummassa af, en verdeel wat overblijft over ombouw, voorraad en mensen. Kom je daarbij boven de grens uit, dan verander je nu nog iets aan je plan; na de bouw is de enige uitweg spullen thuislaten.

Ook de verdeling over de assen telt, niet alleen het totaal. Een watertank en accu's ver achterin belasten de achteras zwaarder dan het totaalgewicht doet vermoeden. Met de gewichtstools op deze site reken je beide door: wat je optelt en waar het terechtkomt.