Toilet in je camper: chemisch, compost of cassette?

Er zijn drie gangbare typen toiletten voor campers:

Chemisch toilet (draagbaar, bijv. Porta Potti)Een compacte, verplaatsbare unit met een watertank boven en een opvangtank onder. Gebruikt chemische vloeistof om geur te onderdrukken en ontlasting af te breken. Prijs: €60-€150. Gewicht: 3-5 kg leeg.

Cassettetoilet (vast ingebouwd)Een vast gemonteerd toilet met een uitneembare cassette (opvangtank) die je via een luikje aan de buitenkant verwijdert. Zelfde werkingsprincipe als chemisch, maar comfortabeler door de vaste zithoogte. Prijs: €200-€500. Gewicht: 5-10 kg.

Composttoilet (scheidingstoilet)Scheidt urine en ontlasting. De vaste stof wordt bedekt met houtkrullen of kokosvezel en droogt uit (composteert). Geen chemicaliën nodig. Prijs: €150-€800 (bijv. Trobolo, Trelino, Nature's Head). Gewicht: 5-15 kg.

Chemisch / cassette:✓ Bekend systeem, eenvoudig in gebruik✓ Goedkoop in aanschaf (draagbaar)✓ Spoelwater maakt het schoon✗ Chemicaliën nodig (€5-€10 per vulling)✗ Legen alleen bij speciale lozingspunten (niet in gewoon toilet)✗ Geur kan een probleem zijn bij warm weer✗ Regelmatig legen (elke 3-5 dagen bij 2 personen)

Composttoilet:✓ Geen chemicaliën nodig✓ Urine kan in een gewoon toilet of in de natuur worden geloosd✓ Vaste stof kan bij het restafval of composteren✓ Minder vaak legen (vaste stof elke 2-4 weken)✓ Geen water nodig = lichter en eenvoudiger✗ Duurder in aanschaf✗ Ventilator nodig voor geurbeheersing (klein, 0,1-0,3A)✗ Wennen aan het scheidingsprincipe✗ Houtkrullen/kokosvezel bijvullen

Ruimte: een draagbaar chemisch toilet past in een kast van 40×40×45 cm. Een vast cassettetoilet of composttoilet vereist een aparte toiletruimte of een creatieve oplossing (onder het bed, achter een gordijn).

Waterverbruik: een chemisch/cassettetoilet gebruikt 0,5-1 liter spoelwater per gebruik. Bij 4 keer per dag en 2 personen is dat 4-8 liter per dag — een flinke aanslag op je watervoorraad. Composttoiletten gebruiken geen water.

RDW-keuring: een toilet is geen vereiste voor de SA-inrichting (kampeerauto-registratie). Je hebt er geen nodig om goedgekeurd te worden.

Afvalwater: als je een cassettetoilet hebt, moet het spoelwater (grijs water) apart worden opgevangen. Dit is een extra tank die ruimte en gewicht kost.

Geur: bij composttoiletten is een kleine ventilator (12V, 0,1-0,3A) essentieel die continu lucht over de composteerbak blaast en via een slang naar buiten afvoert. Zonder ventilator kan het gaan ruiken.

Kies op basis van je reispatroon:

Weekendgebruik of af en toe off-grid: een draagbaar chemisch toilet (Porta Potti) is de eenvoudigste en goedkoopste oplossing. Berg het op in een kast als je het niet gebruikt.

Langdurig reizen, veel off-grid: een composttoilet is de beste keuze. Geen water nodig, minder vaak legen, geen chemicaliën. De hogere aanschafprijs verdien je terug door lagere gebruikskosten.

Maximaal comfort: een vast cassettetoilet met een aparte toiletruimte. Komt het dichtst bij een toilet thuis, maar kost de meeste ruimte en gewicht.

Helemaal geen toilet: veel camper-ombouwers kiezen ervoor om geen toilet in te bouwen en gebruiken openbare toiletten, de natuur (met een schepje) of een noodemmer. Dit bespaart ruimte, gewicht en geld, maar is 's nachts of bij slecht weer niet ideaal.

Tip: begin met een goedkoop draagbaar chemisch toilet (€60-€80) om te testen of je een toilet in de camper echt nodig hebt, voordat je investeert in een duurder vast systeem.

Een spoeltoilet leeft van dezelfde tank als je douche en je koffie. In een camper waar water de beperkende factor is, telt dat mee.

De watercalculator rekent met 1 liter per spoelbeurt en vier beurten per persoon per dag. Met twee personen is dat 8 liter per etmaal. Op een verswatertank van 80 liter is dat een tiende van je voorraad, elke dag.

Zet dat naast de rest van je verbruik: een douche kost 20 liter per persoon, handen wassen 9 liter per persoon per dag, afwassen 10 liter voor de hele bus. Het toilet is dus niet je grootste post, maar het is er wel een die je kunt wegstrepen.

Een droogscheidend toilet gebruikt geen water. Bij twee personen scheelt dat 8 liter per dag. Op een zuinig verbruikspatroon en een tank van 80 liter gaat je autonomie daarmee van 2,5 naar 3,4 dagen, bijna een dag erbij. Dat is meestal het echte argument voor zo'n toilet, meer nog dan de geur.

Vergeet niet dat wat er in gaat er ook weer uit moet. Een spoeltoilet vult zijn afvalwatertank sneller dan je verswatertank leegloopt, want er komt urine bij.

Het punt waarop mensen spijt krijgen van hun keuze is zelden bij het gebruik en bijna altijd bij het legen.

Een cassettetoilet leeg je op een losstation, bij een camping of op een verzorgingsplaats langs de snelweg. In Nederland en Duitsland vind je die redelijk dicht bij elkaar; in Zuid-Europa en buiten het seizoen liggen ze verder uit elkaar dan je denkt. Een gewoon toilet mag ook, mits het op de riolering zit en je geen chemie gebruikt die daar niet hoort.

Een droogscheidend toilet legen gaat anders. De urinefles gaat naar een gewoon toilet en kan overal weg. Het vaste deel, met houtvezel of kokosgruis erin, gaat in een afgesloten zak bij het restafval; het is geen compost zolang het niet maandenlang echt heeft kunnen composteren.

De vuistregel voor de frequentie:

• Cassette van 17 liter, twee personen: elke drie tot vier dagen
• Urinefles van 5 tot 10 liter: dagelijks tot om de dag
• Vast deel van een droogscheidend toilet, twee personen: elke een tot twee weken

Die urinefles is in de praktijk de bepalende maat. Reken daar op, niet op de mooie week die de folder noemt.

De onaangename geur in een campertoilet ontstaat vrijwel altijd op hetzelfde moment: wanneer urine en vaste ontlasting bij elkaar komen. Apart blijven ze allebei opvallend geurloos.

Dat is meteen het hele idee achter een droogscheidend toilet. Vooraan zit een trechter voor urine, achteraan een bak met houtvezel of kokosgruis. Werkt de scheiding goed, dan ruik je in de bus niets. Werkt hij niet goed, doordat de zitpositie niet klopt of de trechter te klein is, dan heb je een emmer met natte vezel en ruik je dat wel degelijk.

Bij een cassettetoilet los je het op met een middel in de cassette. Kies een middel op enzymbasis in plaats van een op formaldehyde: dat laatste mag op veel losstations niet meer op de riolering, en het ruikt zelf ook.

Wat in beide gevallen helpt:

• Een ontluchting van de cassette of de bak naar buiten, niet naar binnen
• De ruimte waar het toilet staat kunnen ventileren
• Niet te lang wachten met legen, want de geur komt met de tijd

Dit is ook de reden dat het toilet zelden aan een buitenwand hoeft: een korte ontluchtingsslang telt zwaarder dan de plek.

In een compacte bus concurreert het toilet met je keuken en je zithoek. De vloerruimte die je ervoor nodig hebt is ongeveer 40 bij 40 cm, en dat is precies wat de indelingstool ervoor reserveert.

Wat werkt in een kleine bus:

• Een draagbaar toilet onder de bank of onder het bed, dat je alleen tevoorschijn haalt als je het nodig hebt
• Een toilet in de doucheruimte, waarbij dezelfde vierkante meter twee keer dienst doet
• Een uitschuifbare lade waarin het toilet staat en die je dichtschuift als je klaar bent

Wat zelden werkt: een aparte toiletruimte in een bus korter dan zes meter. Die kost je een halve meter lengte die je nergens anders vandaan haalt.

Denk aan de hoogte. Een droogscheidend toilet bouwt vaak hoger dan een cassettetoilet, omdat er een bak onder moet. Zit je in een bus met een verhoogde vloer boven de wielkasten, meet dan eerst of je er nog comfortabel op zit voordat je de kast maakt.